Τρίτη, 2 Δεκεμβρίου 2014

Τα Χριστούγεννα σημαίνουν και θλίψη;

Ενώ για πολλούς ανθρώπους τα Χριστούγεννα είναι συνυφασμένα με τη χαρά και τις οικογενειακές στιγμές, για κάποιους σημαίνουν δύσκολες ώρες. Η γιορτινή ατμόσφαιρα μπορεί να πυροδοτήσει στεναχώρια και θλίψη και να φέρει στην επιφάνεια ακόμα και συναισθήματα θυμού.
Η κακή αυτή διάθεση μπορεί να ξεκινήσει βδομάδες πριν και να συνεχιστεί και μετά τις γιορτές. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας της Αμερικής, τα Χριστούγεννα είναι η εποχή κατά την οποία παρατηρείται και η μεγαλύτερη συχνότητα περιστατικών κλινικής κατάθλιψης. Την ίδια περίοδο, τα νοσοκομεία και οι αστυνομικές αρχές καταγράφουν τα περισσότερα περιστατικά αποπειρών και επιτυχών αυτοκτονιών.

Γιατί; Οι άνθρωποι τείνουν να συγκρίνουν τα συναισθήματα τους με αυτά που υποθέτουν ότι αισθάνονται οι υπόλοιποι ή με το πώς θεωρούν ότι ‘θα έπρεπε’ οι ίδιοι να αισθάνονται. Καταλήγουν λοιπόν να πιστεύουν ότι μόνο οι ίδιοι αδυνατούν να συμμετέχουν στη γιορτινή ατμόσφαιρα. Κατακρίνοντας έτσι τον εαυτό τους γι’ αυτό, δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να ‘ενσωματωθούν’ και να απολαύσουν στιγμές. 

Έρευνες έχουν αποκαλύψει αρκετούς παράγοντες που ενισχύουν αρνητικά συναισθήματα κατά την περίοδο των γιορτών:

Ο τρόπος σκέψης. Για πολλούς οι γιορτές αποτελούν το έναυσμα για υπερβολική, αρνητική αυτοκριτική κυρίως στους τομείς της ζωής τους που τους φαίνονται ανεπαρκείς. Υιοθετούν λοιπόν την ψυχολογία του ‘θύματος’ όπου σε σχέση με τους υπόλοιπους είναι σε θέση να έχουν και να κάνουν λιγότερα πράγματα. Έτσι τα Χριστούγεννα συνεπάγονται θλίψη.  

Οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες.   Όταν κάποιος νιώθει ήδη κουρασμένος και καταπονημένος, η ιδέα ότι πρέπει να ευχαριστήσει τους πάντες ψωνίζοντας (ακριβά) δώρα και οργανώνοντας (τέλεια) τραπέζια και (φανταχτερές) εξόδους μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο άγχος ακόμα και θυμό. 

Η οικονομική κατάσταση. Η πραγματική έλλειψη ή και ο φόβος ότι δε θα υπάρχουν αρκετά χρήματα για την αγορά δώρων και τον εορτασμό των ημερών μπορεί να οδηγήσει σε θλίψη, ακόμα και ενοχές. Στις δύσκολες μέρες που διανύουμε, οι οικονομικές δυσκολίες συχνά συνοδεύονται και από μια αίσθηση ντροπής.

Οι σχέσεις. Οι κακές σχέσεις, ένα πρόσφατο διαζύγιο ή και η αποξένωση από κοντινά μας πρόσωπα συχνά έρχονται στο προσκήνιο κατά την περίοδο των γιορτών και διεγείρουν αρνητικά συναισθήματα. Οι οικογενειακές μαζώξεις κάποιες φορές μπορεί να πυροδοτήσουν έντονη δυσαρέσκεια, στεναχώρια, ενοχή και εσωτερικές συγκρούσεις για το πώς πρέπει κάποιος να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση.  Για τα παιδιά χωρισμένων γονιών που καλούνται να ισορροπήσουν ξαφνικά ανάμεσα σε δύο ξεχωριστά σπίτια είναι ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος.

Η μοναξιά. Πολλοί άνθρωποι ανάμεσά μας ζουν μόνοι τους. Όταν οι υπόλοιποι είναι με τις οικογένειές τους, αυτό το γεγονός μπορεί να γίνει πολύ πιο επώδυνο. Αν αναλογιστεί κανείς ότι ένα ποσοστό των ατόμων που είναι μόνα τους είναι και προχωρημένης ηλικίας και αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας και κινητικότητας, καταλαβαίνει ότι ο ‘βαθμός δυσκολίας’ να νιώσει τη χαρά των ημερών αυξάνεται.

Η απώλεια. Η έλλειψη αγαπημένων προσώπων γίνεται εντονότερη κατά τις γιορτινές περιόδους.

Τι να κάνετε για να νιώσετε καλύτερα:


  •  Μη πέφτετε στην παγίδα της ‘αυτό-λύπησης’. Ασκείστε εποικοδομητική κριτική με σκοπό την επίλυση προβλημάτων ή την αποδοχή καταστάσεων. Η ισορροπία δεν είναι πάντα ξεκάθαρη.

  •  Επαναφέρετε τη σκέψη σας- χωρίς να θυμώνετε με τον εαυτό σας  που σκέφτεται ‘έτσι’- στα καλά πράγματα που απολαμβάνετε στη ζωή σας αντί να εστιάζετε και να μένετε σε ότι λείπει ή δεν πάει καλά.

  • Μη δέχεστε την εικόνα της ‘τελειότητας’ που προβάλλεται συνήθως σε σχέση με τα Χριστούγεννα και τις μη ρεαλιστικές προσδοκίες που συνεπάγεται. Μην εστιάζετε δηλαδή στο πώς ‘θα έπρεπε’ να είναι. Απλά αφεθείτε και ζήστε τις στιγμές όπως συμβαίνουν. Σίγουρα θα τις απολαύσετε πολύ περισσότερο.

  •  Μην χρεώνεστε κάνοντας δώρα που στην πραγματικότητα δεν μπορείτε να αγοράσετε. Πείτε απλά στους δικούς σας πόσο νοιάζεστε. Μια τέτοια στιγμή ουσιαστικής επαφής θα σας χαλαρώσει και θα σας φέρει πιο κοντά.

  •  Αναλάβετε δράση και κάντε ενδιαφέροντα και διασκεδαστικά πράγματα. Επιδιώξτε να περάσετε χρόνο με τους ανθρώπους που αγαπάτε.

  •  Διεκδικείστε χρόνο για ξεκούραση ακόμα και όταν έχετε πολλά να κάνετε. Αυτό θα σας δώσει περισσότερη ενέργεια ώστε να ανταποκριθείτε.  

  • Μην απομονώνεστε. Αν αισθάνεστε μόνοι, προσπαθήστε  να επικοινωνήσετε με ανθρώπους ή να προσφέρετε σε όσους έχουν την ανάγκη σας. Η προσφορά και η αλληλεγγύη μπορεί να μας φτιάξουν τη διάθεση και να μας δώσουν μια αίσθηση ικανοποίησης.

  •  Μην φοβηθείτε να βρεθείτε ‘μόνος με τον εαυτό σας’ για να σκεφτείτε και να πενθήσετε, αν χρειαστεί. Όταν αποφεύγουμε ή καταπιέζουμε συναισθήματα οδηγούμαστε στην κατάθλιψη. Αφήστε τον εαυτό σας να νιώσει όλα τα συναισθήματα. Μετά κάντε κάτι όμορφο για τον εαυτό σας και αναζητήστε τη συντροφιά των άλλων.  

Τα συμπτώματα της κλινικής κατάθλιψης εμπεριέχουν πεσμένη διάθεση, κλάμα, έλλειψη ενδιαφέροντος για συνηθισμένες δραστηριότητες, μειωμένη λίμπιντο, αίσθηση ανεπάρκειας ή ενοχές, κούραση, δυσκολία στη συγκέντρωση, ευερεθιστότητα, κοινωνική απομόνωση και αλλαγές στον ύπνο (υπερυπνίες ή αϋπνίες), την όρεξη και το βάρος. Αν αυτά τα συμπτώματα είναι έντονα και επιμένουν για μερικές βδομάδες, μπορεί η αιτία να μην είναι απλά οι γιορτές. Αναζητήστε βοήθεια από κάποιον ειδικό.