Τρίτη, 2 Δεκεμβρίου 2014

Τα Χριστούγεννα σημαίνουν και θλίψη;

Ενώ για πολλούς ανθρώπους τα Χριστούγεννα είναι συνυφασμένα με τη χαρά και τις οικογενειακές στιγμές, για κάποιους σημαίνουν δύσκολες ώρες. Η γιορτινή ατμόσφαιρα μπορεί να πυροδοτήσει στεναχώρια και θλίψη και να φέρει στην επιφάνεια ακόμα και συναισθήματα θυμού.
Η κακή αυτή διάθεση μπορεί να ξεκινήσει βδομάδες πριν και να συνεχιστεί και μετά τις γιορτές. Σύμφωνα με το Εθνικό Ινστιτούτο Υγείας της Αμερικής, τα Χριστούγεννα είναι η εποχή κατά την οποία παρατηρείται και η μεγαλύτερη συχνότητα περιστατικών κλινικής κατάθλιψης. Την ίδια περίοδο, τα νοσοκομεία και οι αστυνομικές αρχές καταγράφουν τα περισσότερα περιστατικά αποπειρών και επιτυχών αυτοκτονιών.

Γιατί; Οι άνθρωποι τείνουν να συγκρίνουν τα συναισθήματα τους με αυτά που υποθέτουν ότι αισθάνονται οι υπόλοιποι ή με το πώς θεωρούν ότι ‘θα έπρεπε’ οι ίδιοι να αισθάνονται. Καταλήγουν λοιπόν να πιστεύουν ότι μόνο οι ίδιοι αδυνατούν να συμμετέχουν στη γιορτινή ατμόσφαιρα. Κατακρίνοντας έτσι τον εαυτό τους γι’ αυτό, δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο να ‘ενσωματωθούν’ και να απολαύσουν στιγμές. 

Έρευνες έχουν αποκαλύψει αρκετούς παράγοντες που ενισχύουν αρνητικά συναισθήματα κατά την περίοδο των γιορτών:

Ο τρόπος σκέψης. Για πολλούς οι γιορτές αποτελούν το έναυσμα για υπερβολική, αρνητική αυτοκριτική κυρίως στους τομείς της ζωής τους που τους φαίνονται ανεπαρκείς. Υιοθετούν λοιπόν την ψυχολογία του ‘θύματος’ όπου σε σχέση με τους υπόλοιπους είναι σε θέση να έχουν και να κάνουν λιγότερα πράγματα. Έτσι τα Χριστούγεννα συνεπάγονται θλίψη.  

Οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες.   Όταν κάποιος νιώθει ήδη κουρασμένος και καταπονημένος, η ιδέα ότι πρέπει να ευχαριστήσει τους πάντες ψωνίζοντας (ακριβά) δώρα και οργανώνοντας (τέλεια) τραπέζια και (φανταχτερές) εξόδους μπορεί να προκαλέσει μεγαλύτερο άγχος ακόμα και θυμό. 

Η οικονομική κατάσταση. Η πραγματική έλλειψη ή και ο φόβος ότι δε θα υπάρχουν αρκετά χρήματα για την αγορά δώρων και τον εορτασμό των ημερών μπορεί να οδηγήσει σε θλίψη, ακόμα και ενοχές. Στις δύσκολες μέρες που διανύουμε, οι οικονομικές δυσκολίες συχνά συνοδεύονται και από μια αίσθηση ντροπής.

Οι σχέσεις. Οι κακές σχέσεις, ένα πρόσφατο διαζύγιο ή και η αποξένωση από κοντινά μας πρόσωπα συχνά έρχονται στο προσκήνιο κατά την περίοδο των γιορτών και διεγείρουν αρνητικά συναισθήματα. Οι οικογενειακές μαζώξεις κάποιες φορές μπορεί να πυροδοτήσουν έντονη δυσαρέσκεια, στεναχώρια, ενοχή και εσωτερικές συγκρούσεις για το πώς πρέπει κάποιος να διαχειριστεί μια δύσκολη κατάσταση.  Για τα παιδιά χωρισμένων γονιών που καλούνται να ισορροπήσουν ξαφνικά ανάμεσα σε δύο ξεχωριστά σπίτια είναι ιδιαίτερα δύσκολη περίοδος.

Η μοναξιά. Πολλοί άνθρωποι ανάμεσά μας ζουν μόνοι τους. Όταν οι υπόλοιποι είναι με τις οικογένειές τους, αυτό το γεγονός μπορεί να γίνει πολύ πιο επώδυνο. Αν αναλογιστεί κανείς ότι ένα ποσοστό των ατόμων που είναι μόνα τους είναι και προχωρημένης ηλικίας και αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας και κινητικότητας, καταλαβαίνει ότι ο ‘βαθμός δυσκολίας’ να νιώσει τη χαρά των ημερών αυξάνεται.

Η απώλεια. Η έλλειψη αγαπημένων προσώπων γίνεται εντονότερη κατά τις γιορτινές περιόδους.

Τι να κάνετε για να νιώσετε καλύτερα:


  •  Μη πέφτετε στην παγίδα της ‘αυτό-λύπησης’. Ασκείστε εποικοδομητική κριτική με σκοπό την επίλυση προβλημάτων ή την αποδοχή καταστάσεων. Η ισορροπία δεν είναι πάντα ξεκάθαρη.

  •  Επαναφέρετε τη σκέψη σας- χωρίς να θυμώνετε με τον εαυτό σας  που σκέφτεται ‘έτσι’- στα καλά πράγματα που απολαμβάνετε στη ζωή σας αντί να εστιάζετε και να μένετε σε ότι λείπει ή δεν πάει καλά.

  • Μη δέχεστε την εικόνα της ‘τελειότητας’ που προβάλλεται συνήθως σε σχέση με τα Χριστούγεννα και τις μη ρεαλιστικές προσδοκίες που συνεπάγεται. Μην εστιάζετε δηλαδή στο πώς ‘θα έπρεπε’ να είναι. Απλά αφεθείτε και ζήστε τις στιγμές όπως συμβαίνουν. Σίγουρα θα τις απολαύσετε πολύ περισσότερο.

  •  Μην χρεώνεστε κάνοντας δώρα που στην πραγματικότητα δεν μπορείτε να αγοράσετε. Πείτε απλά στους δικούς σας πόσο νοιάζεστε. Μια τέτοια στιγμή ουσιαστικής επαφής θα σας χαλαρώσει και θα σας φέρει πιο κοντά.

  •  Αναλάβετε δράση και κάντε ενδιαφέροντα και διασκεδαστικά πράγματα. Επιδιώξτε να περάσετε χρόνο με τους ανθρώπους που αγαπάτε.

  •  Διεκδικείστε χρόνο για ξεκούραση ακόμα και όταν έχετε πολλά να κάνετε. Αυτό θα σας δώσει περισσότερη ενέργεια ώστε να ανταποκριθείτε.  

  • Μην απομονώνεστε. Αν αισθάνεστε μόνοι, προσπαθήστε  να επικοινωνήσετε με ανθρώπους ή να προσφέρετε σε όσους έχουν την ανάγκη σας. Η προσφορά και η αλληλεγγύη μπορεί να μας φτιάξουν τη διάθεση και να μας δώσουν μια αίσθηση ικανοποίησης.

  •  Μην φοβηθείτε να βρεθείτε ‘μόνος με τον εαυτό σας’ για να σκεφτείτε και να πενθήσετε, αν χρειαστεί. Όταν αποφεύγουμε ή καταπιέζουμε συναισθήματα οδηγούμαστε στην κατάθλιψη. Αφήστε τον εαυτό σας να νιώσει όλα τα συναισθήματα. Μετά κάντε κάτι όμορφο για τον εαυτό σας και αναζητήστε τη συντροφιά των άλλων.  

Τα συμπτώματα της κλινικής κατάθλιψης εμπεριέχουν πεσμένη διάθεση, κλάμα, έλλειψη ενδιαφέροντος για συνηθισμένες δραστηριότητες, μειωμένη λίμπιντο, αίσθηση ανεπάρκειας ή ενοχές, κούραση, δυσκολία στη συγκέντρωση, ευερεθιστότητα, κοινωνική απομόνωση και αλλαγές στον ύπνο (υπερυπνίες ή αϋπνίες), την όρεξη και το βάρος. Αν αυτά τα συμπτώματα είναι έντονα και επιμένουν για μερικές βδομάδες, μπορεί η αιτία να μην είναι απλά οι γιορτές. Αναζητήστε βοήθεια από κάποιον ειδικό.

Κυριακή, 23 Νοεμβρίου 2014

Τα παιδιά χρειάζονται όρια- τα έχουν ανάγκη!

Βάζω όρια στο παιδί σημαίνει ότι το καθοδηγώ στη συμπεριφορά του. Πολλοί άνθρωποι, ανάμεσα τους και παιδαγωγοί, δίνουν αρνητική σημασία στην έννοια των ορίων. Τα ερμηνεύουν σαν περιορισμό, τιμωρία, ανικανότητα να συναισθανθούμε το παιδί. Όχι, δεν πρόκειται για μια προσπάθεια να λυγίσουμε και να εκμηδενίσουμε τη θέληση του παιδιού. Ή τουλάχιστον δε θα έπρεπε να είναι έτσι!





Μερικές φορές οι γονείς δυσκολεύονται να θέσουν αυτά τα όρια στα παιδιά τους. Κάποιες φορές νιώθουν ενοχές όταν προσπαθούν να επιβληθούν και άλλες είναι πολύ κουρασμένοι για να επιμείνουν στην πειθαρχία. Τα όρια όμως δίνουν ασφάλεια και προσανατολισμό στο παιδί και είναι καθήκον του γονιού να τα θέτει. Μέσα σ’ ένα οικείο πλαίσιο, το παιδί μπορεί να προσανατολιστεί και έτσι να αναλάβει ευθύνες, να πάρει πρωτοβουλίες και να λύσει προβλήματα. Όταν δεν υπάρχουν όρια στη διαπαιδαγώγηση, τα παιδιά αισθάνονται μόνα τους, εγκαταλειμμένα, και με κάποιο τρόπο (και μπορούν να γίνουν πολύ ευρηματικά!) θα τα απαιτήσουν..
 

Όρια, λοιπόν! Γιατί;
 

• Τα όρια κρατάνε το παιδί ασφαλές και υγιές
 

Μάθετέ του ό,τι χρειάζεται για την ασφάλεια του. Μπορεί να επιτρέπεται να παίζει έξω, αλλά μέχρι που μπορεί να πάει; Τι πρέπει να προσέχει; Το αφήνετε να χρησιμοποιεί το ίντερνετ, αλλά ποιοί είναι οι κανόνες; Οδηγήστε το στην ανεξαρτησία του με ασφάλεια.
 

Τα παιδιά από τη φύση τους είναι παρορμητικά και λειτουργούν με κίνητρο την άμεση απόλαυση. Αφήστε τα να αποφασίσουν μόνα τους και θα τρώνε γλυκά βλέποντας τηλεόραση όλη μέρα! Βάζω όρια σημαίνει ότι λέω «όχι δε μπορείς να φας μπισκότα πριν το φαγητό» και εφαρμόζω με συνέπεια κανόνες όπως «η ώρα μπροστά σε οθόνη- οποιαδήποτε οθόνη- δεν ξεπερνάει τις δύο ανά ημέρα».
Είναι σημαντικό να συνειδητοποιούμε βέβαια ότι ανάλογα με την ηλικία του παιδιού, τα όρια τα ίδια αλλά και ο τρόπος που τα θέτουμε, αλλάζουν. Δώστε τους ευκαιρίες να σας δείξουν ότι έχουν ωριμάσει και ότι μπορούν, με ασφάλεια πια, να ξεπεράσουν τα όρια που τους είχατε θέσει προηγουμένως. Αυτό είναι ένα εξίσου σημαντικό αλλά ξεχωριστό θέμα!..


• Τα όρια μαθαίνουν στο παιδί την αυτο-πειθαρχία
 

Όταν τους λέτε «κλείσε σε παρακαλώ την τηλεόραση και πήγαινε να διαβάσεις» τους μαθένετε να αυτο-πειθαρχούν. Δείχνοντας με τέτοιο τρόπο στο παιδί ότι η ζωή δεν είναι μόνο διασκέδαση, το μαθαίνετε δηλαδή να είναι υπεύθυνο. Ο στόχος είναι να μάθει να διεκπεραιώνει τις υποχρεώσεις του χωρίς να του το υπενθυμίζετε. Η εφαρμογή ορίων και κανόνων με συνέπεια βοηθάει τα παιδιά να αυτοπειθαρχήσουν. 

• Τα όρια μαθαίνουν στο παιδί πως να διαχειρίζεται δυσάρεστα συναισθήματα
 

Πόσες φορές έχετε υποχωρήσει σε κάτι γιατί δε θέλατε να νιώσει το παιδί στεναχώρια ή θυμό; Δυστυχώς όμως η διαχείριση δυσάρεστων ή αρνητικών συναισθημάτων είναι ένα υπαρκτό κομμάτι της ζωής. Να μην αποφεύγετε και να μην καταπιέζετε την έκφραση των συναισθημάτων του παιδιού σας ακόμη και αν αυτό σας δυσκολεύει. Όταν «προφυλάσσετε» συστηματικά το παιδί σας από φυσιολογικά συναισθήματα, στην ουσία μακροπρόθεσμα δεν του κάνετε καθόλου καλό.
 

Το γεγονός ότι το παιδί λυπάται που δεν μπορεί να ευχαριστηθεί εκείνο το μπισκότο πριν το φαγητό, δε σημαίνει ότι πρέπει να ενδώσετε. Αντίθετα, σας προσφέρεται η ευκαιρία να του μιλήσετε για συναισθήματα και να το διδάξετε υγιείς τρόπους να τα διαχειριστεί. Αυτή είναι μια σπουδαία δεξιότητα που θα το βοηθήσει στο μέλλον να γίνει ένας υπεύθυνος αλλά και ευτυχισμένος ενήλικας.
 

• Τα όρια δείχνουν τελικά στο παιδί ότι νοιαζόμαστε γι’ αυτό- ότι το αγαπάμε
 

Παρά το γεγονός ότι συχνά τα παιδιά συμπεριφέρονται σα να είναι «το αφεντικό», στην πραγματικότητα δε θέλουν να κάνουν κουμάντο. Αυτό που θέλουν είναι να ξέρουν ότι εμείς, οι γονείς, έχουμε την ευθύνη της κατάστασης και ότι είμαστε μάλιστα και πολύ ικανοί στη διατήρηση του ελέγχου αυτής της κατάστασης.
 

Φανταστείτε τον ενθουσιασμό ένος μικρού παιδιού όταν μπει στο πιλοτήριο του αεροπλάνου.. αυτά τα χιλιάδες κουμπιά το καλούν να τα πατήσει, τα πολύχρωμα φωτάκια είναι μαγικά, η επιθυμία του να πιλοτάρει τεράστια και η επιμονή του να το ζητάει επίσης! Θα του το επιτρέψετε; Στη φανταστική περίπτωση που θα το κάνατε, τι πιστεύετε ότι θα νιώσει; Ικανοποίση και χαρά ή τρόμο και αγωνία; Πείτε του «όχι»- το έχει ανάγκη!

Ξεχάστε την ιδέα της αιώνιας αρμονίας (ναι, δεν υπάρχει!)
 

Μην παραβλέπετε τέλος, τον παράγοντα της δικής σας ανθρώπινης υπόστασης! Παραμένετε ένας άνθρωπος με ανάγκες (και επιθυμίες!). Αν λοιπόν η ικανοποίηση μιας απαίτησης του παιδιού σας σας εκνευρίζει, σας κάνει να νιώθετε άβολα και αν τελικά δεν συμφωνείτε με αυτή την απαίτηση , πείτε απλά «όχι»! Μην κάνετε το λάθος να εστιάσετε στις δικές του επιθυμίες μόνο, ξεχνώντας τις δικές σας. Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν συγκρούσεις με τα παιδιά. Η αρμονία με κάθε τίμημα μπορεί τελικά να κοστίζει πολύ ακριβά!

Πώς να κάνετε φέτος το Χριστουγεννιάτικο δώρο τους «ανεκτίμητο»!

Τα Χριστούγεννα πλησιάζουν και τα παιδιά κάνουν ήδη σχέδια για τα «πράγματα» που θα πάρουν φέτος. Εσείς από την άλλη είστε έτοιμοι να θυσιάσετε οτιδήποτε για να κρατήσετε αυτό το χαμόγελο στο προσωπάκι τους (πιστέψτε με, καταλαβαίνω!). Όσο μεγαλώνουν, αυτό φαίνεται να γίνεται όλο και πιο δύσκολο.. εσείς επομένως πρέπει να ξοδεύετε όλο και περισσότερα χρήματα; Πως να αποφασίσει ένας γονιός τι να τους πάρει; 


«Το θέλω.

Γιατί;

Επειδή το έχουν (ή το κάνουν ή το φοράνε..) όλοι»


Είναι διάλογος που οι γονείς έχουν συχνά στο σπίτι. Δεν έχει σημασία για τι πρόκειται – το τελευταίας τεχνολογίας «γκάτζετ» ή τα πιο «ιν» παπούτσια - το «αντικείμενο του πόθου» προστίθεται ύπουλα στη λίστα με τις επιθυμίες για να «είμαστε όπως όλοι οι υπόλοιποι».

Μη βιάζεστε να ικανοποιήσετε κάθε του επιθυμία. Συχνά θα διαπιστώσετε ότι πολύ σύντομα η μία επιθυμία αντικαθίσταται από κάποια άλλη- έτσι απλά! Άλλες φορές, ίσως χρειάζεται τη βοήθειά σας να αξιολογήσει το ποθητό αντικείμενο.

Δίνοντάς τους άμεσα οτιδήποτε θελήσουν ανά πάσα στιγμή, αποτυγχάνουμε να τους διδάξουμε να εκτιμάνε πράγματα που ήδη έχουν, να δουλεύουν υπομονετικά για ό,τι επιθυμούν να αποκτήσουν ή και να διαχειρίζονται την απογοήτευση. Τελικά, αντί μεγαλώνοντας να αισθάνονται μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση (όπως σίγουρα είναι η δική μας πρόθεση) ίσως είναι ανίκανα να διαχειριστούν τη ματαίωση που αναπόφευκτα είναι κομμάτι της πραγματικότητας. Τότε γιατί χαλαρώνουμε όλο και περισσότερο τα όρια λέγοντας όλο και πιο νωρίς περισσότερα «ναι»; Αυτό σίγουρα αξίζει να το σκεφτούμε…

Τρία σημάδια ότι πρέπει να περιορίσετε τα δώρα των παιδιών σας

Αν και κάθε οικογένεια είναι διαφορετική, υπάρχουν κάποιες ενδείξεις που θα πρέπει να μας κάνουν να σκεφτούμε να περιορίσουμε τις υλικές παροχές στα παιδιά:
1. Το παιδί ζητάει συνεχώς και άλλα πράγματα
2. Το παιδί «καταρρέει» όταν ακούει τη λέξη «όχι»
3. Το παιδί έχει συνηθίσει τόσο να παίρνει κάτι καινούργιο με αφορμή την παραμικρή περίσταση ώστε δε δείχνει πλέον κανένα ενδιαφέρον ή εκτίμηση για ότι ήδη έχει

Κανείς δε θέλει να δώσει το μήνυμα στα παιδιά του ότι «τα λεφτά φυτρώνουν» αλλά τελικά αυτό γίνεται με την υπερβολική ανοχή και την υπερκατανάλωση! Τα παιδιά πρέπει να μαθαίνουν για τον οικογενειακό προϋπολογισμό και το όριο. Αυτό βέβαια σε καμία περίπτωση δε σημαίνει ότι πρέπει να τα γεμίζουμε με άγχος ή ενοχές ή το «μάθημα» αυτό να το παίρνουν σε μορφή τιμωρίας! Στο βαθμό που μπορούν να επεξεργαστούν, προσφέρετε τους την πληροφορία- έτσι απλά, ως ένα δεδομένο.

Και αν στεναχωρηθεί πολύ;

Αν και μπορεί να το ταράξει το γεγονός ότι φέτος δε θα πάρει το Xbox© που τόσο ήθελε, η αλήθεια είναι ότι κάποιες χρονιές τα ακριβά πράγματα στις λίστες με τις επιθυμίες των παιδιών μας δε συμβαδίζουν με την οικονομική μας ευχέρεια. Μιλήστε τους και αποφασίστε μαζί τι διασκεδαστικό θα μπορούσε να κάνει εναλλακτικά.

Από την άλλη, αν το παιδί σας δείξει απογοήτευση ή αδιαφορία για κάποιο από τα δώρα που του προσφέρονται, χρησιμοποιήστε τη στιγμή για να το διδάξετε και κάτι ακόμα: τον πιο εύκολο τρόπο να μετατρέψει την απογοήτευση του σε ικανοποίηση- αυτόν της προσφοράς. Δείξτε του πως αυτό που το ίδιο το αφήνει ασυγκίνητο μπορεί να φέρει χαρά σε κάποιον άλλο. Κάντε το ίδιο αποδέκτη ενός παιδικού χαμόγελου.

Η δική σας παρουσία σε κάθε περίσταση; «Ανεκτίμητη»!

Άλλος τρόπος για να κρατήσετε το χαμόγελο στο πρόσωπό τους; Βάλτε την έμφαση στην ίδια την περίσταση- Χριστούγεννα, γενέθλια ή όποια και αν είναι αυτή- περνώντας παραπάνω χρόνο μαζί τους και όχι στο κουτί με τον κόκκινο φιόγκο!

Έρευνες δείχνουν ότι ο χρόνος παιχνιδιού των παιδιών με τους γονείς τους είναι εξίσου σημαντικός όσο και ο χρόνος παιχνιδιού που περνούν με τους συνομηλίκους τους. Τα παιδιά λαχταρούν αυτόν το χρόνο! Τα κάνει να αισθάνονται ξεχωριστά. Βρείτε το χρόνο να παίζετε συστηματικά μαζί τους- είναι εξάλλου και το καλύτερο αγχολυτικό για εσάς! Με το παιχνίδι χτίζετε μαζί τους ένα δεσμό που θα κρατήσει για πάντα και που κανένα δώρο δεν μπορεί να υποκαταστήσει. Με αυτόν τον τρόπο καταλαβαίνουν την αγάπη μας. Έτσι ανοίγει η πόρτα για να μοιραστούν μαζί μας τα προβλήματα και τις ανησυχίες τους εφόσον αυτά προκύψουν. Έτσι καταλαβαίνουμε και τη μοναδικότητα κάθε παιδιού.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται τόσο την τελευταία τεχνολογία ή την πιο δημοφιλή μάρκα παπουτσιών όσο χρειάζονται την εγγύτητα με το γονιό τους! Βέβαια, τα ίδια θα ικετέψουν γι’ αυτά τα πράγματα (μέχρι να μας τρελάνουν!). Όρια, ανεξάντλητη αγάπη και προσανατολισμό είναι ότι χρειάζονται στην ουσία και αυτό κάθε γονιός μπορεί να το προσφέρει χωρίς περιορισμούς λόγω οικονομικού προϋπολογισμού! Αυτό είναι «ανεκτίμητο» γι’ αυτά!

Παρασκευή, 12 Σεπτεμβρίου 2014

Τι να περιμένω (και τι όχι!) από το «πρωτάκι» μου!

Το παιδί μου ξεκινάει το δημοτικό!.. Τι να κάνω; Πώς να το βοηθήσω; Και αν δε κάνει φίλους στο σχολείο; Και αν δεν έχει «καλή δασκάλα»; Και αν δε κάθεται να διαβάσει; Και αν δεν είναι καλός μαθητής; Και αν πάρει από μένα που ήμουν ατίθαση και δε μου άρεσε καθόλου το σχολείο; Μήπως τελικά να δω πώς να βοηθήσω τον εαυτό μου;

Αν έχετε κάποιες ή όλες τις παραπάνω σκέψεις δεν είστε μόνοι! Ελάτε λοιπόν να τα βάλουμε σε μια σειρά.. είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε σαν γονείς τι είναι φυσιολογικό να περιμένουμε από τα παιδιά μας σε κάθε ηλικία και για όλους τους τομείς της ανάπτυξής τους.  Αυτό μας δίνει το «χάρτη» για να χαράξουμε μαζί με το παιδί την πορεία του. Πρέπει να θυμόμαστε ότι το κάθε παιδί είναι μοναδικό- μπορούμε να φτάσουμε στο ίδιο σημείο του χάρτη ακολουθώντας διαφορετικές διαδρομές!

Το βασικό λοιπόν ερώτημα που μας απασχολεί είναι αν «έτσι είναι όλα τα παιδιά ή μόνο το δικό μου»;
Όλα τα εξάχρονα βρίσκονται πάνω κάτω στο ίδιο σημείο του χάρτη. Παρακάτω θα δείτε κάποιες κοινές συμπεριφορές τους και προτεινόμενους τρόπους αντιμετώπισης από τους γονείς. Αν παρατηρείτε σημαντικές αποκλίσεις στη συμπεριφορά του παιδιού σας που σας προβληματίζουν, μιλήστε με κάποιον ειδικό. Οι αποκλίσεις αυτές είναι συνήθως σε σχέση με τη ΔΙΑΡΚΕΙΑ, την ΕΝΤΑΣΗ και τη ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ μη επιθυμητών συμπεριφορών. Όλα τα εξάχρονα λένε «όχι» και δοκιμάζουν τα όρια. Αν όμως δεν υπάρχει καθόλου συνεννόηση στο σπίτι ή δεν μπορεί να προσαρμοστεί με τίποτα στο σχολείο, τότε ίσως υπάρχουν δυσκολίες που με την καθοδήγηση κάποιου ειδικού μπορεί να ξεπεραστούν. Όσο πιο έγκαιρα και δυναμικά επέμβετε τόσο πιο γρήγορα και «ανώδυνα» θα ξαναβρεί το μικρούλι σας «το δρόμο του στο χάρτη»!

Σχετικά με την φυσική τους ανάπτυξη
  • Είναι δραστήρια, γεμάτα ενέργεια και γενικά δεν κάθονται σε ησυχία (χτυπάνε τα πόδια τους, κουνάνε το σώμα τους και διαρκώς κινούνται).
    • Προσφέρετέ τους ευκαιρίες για εκτόνωση. Περπάτημα ή ποδήλατο στη γειτονιά, μπάλα ή παιχνίδι στον κήπο ή την πυλωτή είναι το ίδιο αποτελεσματικοί τρόποι με τις δομημένες ενασχολήσεις των σπορ.
    • Μη κάνετε το λάθος να υπερφορτώσετε με υποχρεωτικές δραστηριότητες το παιδί σας σε αυτή την απαιτητική περίοδο της ζωής του. Έχει να αντεπεξέλθει σε πολλά. Αφήστε του χρόνο για τη μελέτη στο σπίτι και πολύ παιχνίδι. Όπως είπαμε επιδιώξτε κυρίως την κινητική του εκτόνωση!
  •  Είναι άγαρμπα και στη φάση του «ασχημόπαπου» λόγω της γρήγορης σωματικής ανάπτυξης
    • Μην επισημαίνετε την αδεξιότητα και μην υπερτονίζετε τις αλλαγές στην εμφάνισή του
  • Έχει πια επίγνωση των διαφορών φύλου και μπορεί να επιδιώκει να βλέπει το σώμα του αντίθετου φύλου (π.χ., παίζοντας το «γιατρό» ή παρακολουθώντας τους γονείς όταν αλλάζουν ρούχα).
    • Μην του δημιουργείτε ενοχές. Δώστε του απλές αλλά ειλικρινείς απαντήσεις με ήρεμο τόνο
  • Οι προτιμήσεις του στο φαγητό γίνονται απρόβλεπτες και οι αρνήσεις του κατηγορηματικές
    •  Προσφέρετέ του ισορροπημένα γεύματα χωρίς να δίνετε υπερβολική σημασία στις προτιμήσεις του
Σχετικά με την νοητική τους ανάπτυξη
  • Τα θέλει όλα και δυσκολεύεται να κάνει επιλογές
    • Μη του δίνετε απεριόριστες επιλογές αλλά δημιουργήστε τις ευκαιρίες να πάρει τις δικές του αποφάσεις (π..χ, αντί «τι θέλεις να φας ή να φορέσεις αύριο;», πείτε του: «θέλεις αυτό ή αυτό το φαγητό; Θα φορέσεις τη μπλε ή την κόκκινη μπλούζα σου;».
  • Αρχίζει να έχει πιο οργανωμένη και συνεχή μνήμη
    • Εκμεταλλευτείτε το ζητώντας του να λύσει θέματα ανακαλώντας παρόμοιες καταστάσεις με αυτές που το απασχολούν από το παρελθόν του
  • Ωριμάζει η ικανότητά του να γράφει και να διαβάζει
    • Βοηθήστε το στην εκκίνηση του κυρίως δείχνοντας του ΠΩΣ να διαβάζει. Πείτε του δηλαδή τα «μυστικά» της οργάνωσης και της διαχείρισης του χρόνου
    • Ενισχύστε τις έννοιες που μαθαίνει στο σχολείο μέσα από το παιχνίδι και κινώντας του το ενδιαφέρον. Το να το αναγκάζετε να περνάει τα απογεύματα του κάνοντας επαναλήψεις δεν είναι η πιο ενδεδειγμένη μέθοδος! Το πιο πιθανό είναι να προκαλέσετε την αντίδρασή του και την άρνηση του για το διάβασμα γενικότερα. Θυμηθείτε ότι πριν λίγους μήνες δεν ήξερε καν τι θα πει «διάβασμα»
    • Μιλήστε του στη «γλώσσα» που καταλαβαίνει καλύτερα- το παιχνίδι. Παίζουμε το παιχνίδι με τις πινακίδες στο δρόμο («τι λέει εκεί;»). Συνεχίζουμε το παιχνίδι με τα αυτοκινητάκια και τους στρατιώτες εισάγοντας την έννοια των αριθμών και των πράξεων- χαλαρά! Εξασκείστε τη φαντασία σας!
Σχετικά με την κοινωνική τους ανάπτυξη
  • Μπορεί να κατηγορεί τη μαμά για ό,τι πάει στραβά. Υπάρχει έντονη ταύτιση των αγοριών με το μπαμπά τους
    • Μη γίνεστε ανταγωνιστικοί. Δώστε του σταθερές απαντήσεις που να υποδηλώνουν το ενδιαφέρον σας για τις σκέψεις του
  • Σε περίπτωση που ταυτίζεται με ενήλικες εκτός σπιτιού (π.χ., δάσκαλο, γείτονα)
    • Δεχτείτε το ως κάτι φυσιολογικό  
  • Οι φιλίες του δεν είναι ακόμα σταθερές. Μπορεί να γίνει σκληρός με τους φίλους και ανά πάσα στιγμή να τους μαρτυρήσει ή «προδώσει»
    • Προσφέρετέ του καθοδήγηση στο πώς να κάνει και να κρατήσει φίλους
    • Υποστηρίξτε την ανάγκη του για συναναστροφή με συνομήλικους που σε αυτή την ηλικία γίνεται πολύ σημαντική.
    • Μην ενδίδετε στην εύκολη λύση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και της τηλεόρασης. Ένα κοινωνικοποιημένο παιδί γίνεται ένας έφηβος με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και περισσότερες διεξόδους!
  • Πρέπει να είναι πάντα ο νικητής. Αλλάζει τους κανόνες για να ικανοποιήσει τις δικές του ανάγκες. Δε δείχνει αφοσίωση στην ομάδα
    • Βοηθήστε το να μάθει να χάνει. Ένας καλός τρόπος είναι να το αφήνετε να βλέπει τη δική σας «ψύχραιμη» αντίδραση όταν δεν καταφέρνετε κάτι που προσπαθείτε ή χάνει η ομάδα σας! Το χιούμορ πάντα βοηθάει!
  • Μέχρι το τέλος της πρώτης τάξης, το παιδί πρέπει να δείξει βελτίωση στη συναναστροφή του με άλλα παιδιά και να λειτουργεί καλύτερα ως «κοινωνική μονάδα».
  • Μπορεί να έχει δυσκολίες στο σχολείο αν οι προσδοκίες είναι πολύ υψηλές. Μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και να ενοχλεί στην τάξη ψιθυρίζοντας ή ενοχλώντας άλλα παιδιά
    • Κρατήστε συστηματική επαφή με το σχολείο. Προσέχετε τα σημάδια απογοήτευσης και αναστάτωσης, λόγω αποτυχίας, στο παιδί
Σχετικά με τη συναισθηματική τους ανάπτυξη
  • Νιώθει ανασφαλές σαν αποτέλεσμα της τάσης του να γίνει πιο ανεξάρτητο
    • Δώστε στο παιδί σας χρόνο, ευκαιρίες και κυρίως την ελευθερία να εξασκηθεί στο πώς να είναι ανεξάρτητο χωρίς να του δημιουργείτε ενοχές (π.χ., "τα καλά παιδιά ακούνε πάντα..") ή να του ενισχύετε την ανασφάλεια (π.χ., "έτσι που το κάνεις, ποτέ δε θα το καταφέρεις!..)
    • Η διαδικασία της ανεξαρτητοποίησης είναι πραγματικά πολύ σημαντική για την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού. Αφήστε το να πειραματιστεί και επιτρέψτε του όσο το δυνατόν να μάθει από τις φυσικές συνέπειες των πράξεών του. Ξέρω, δεν είναι πάντα πολύ εύκολο!
  • Είναι δύσκολο να δεχτεί την κριτική, το φταίξιμο ή την τιμωρία
    • Δείξτε υπομονή και κατανόηση. Διαλέξτε τις μάχες σας και συνειδητοποιήστε ότι πολλά από αυτά που παλεύετε να του μάθετε θα τα ενσωματώσει στη συμπεριφορά του με τον καιρό
    • Περάστε του το μήνυμα ότι όλοι κάνουμε λάθη. Ακόμα και εσείς!
  • Είναι πολύ ευαίσθητο
    • Ένα ζεστό ενθαρρυντικό σχόλιο από εσάς ή το δάσκαλο μπορεί να κάνει θαύματα!
  • Ο εαυτός του είναι το κέντρο του κόσμου του και συχνά φέρεται εγωιστικά
    • Δεχτείτε με κατανόηση αυτή την φαινομενική αλαζονεία
  • Αν δεν είναι ο νικητής, συχνά κατηγορεί τους άλλους. Την ίδια στιγμή δείχνει ενδιαφέρον για τους κανόνες
    • Περάστε μαζί του χρόνο παίζοντας παιχνίδια που δεν αναδεικνύουν νικητή
    • Μη χάνετε ευκαιρία να συζητάτε τους κανόνες μαζί του και να εξασκείτε την κριτική του σκέψη
  • Γενικά είναι αρνητικό και απαιτητικό. Έχει δυσκολία στη προσαρμογή του και αργεί να ανταποκριθεί. Μπορεί να έχει βίαια ξεσπάσματα και να επανεμφανίσει εκρήξεις θυμού (temper tantrums)  
    • Θέστε λογικά όρια και εξηγήστε τη λογική των κανόνων στο παιδί. Βοηθήστε το να λειτουργήσει μέσα σε αυτά τα όρια
    • Τα όρια είναι ίσως το πιο σημαντικό κομμάτι στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Είμαι πολύ αυστηρός; Μήπως είμαι πολύ χαλαρός; Πως μπορώ να καθοδηγώ το παιδί μου χωρίς να βρισκόμαστε διαρκώς σε «πόλεμο»;  Αυτό θα είναι το θέμα του επόμενου άρθρου!  
Και λίγα λόγια ακόμα…
Θυμηθείτε πως ήταν το παιδί σας μπροστά σε άλλες «προκλήσεις»
Είναι δυναμικό, με αυτοπεποίθηση; Χρειάζεται το χρόνο του να προσαρμοστεί; Φοβάται τις αλλαγές και αμφιβάλει για τον εαυτό του; Σκεφτείτε πως το έχετε υποστηρίξει/ ενθαρρύνει στο παρελθόν.

Προετοιμάστε το
Μιλήστε του για το «αυτονόητο» και ενθαρρύνετε το να μοιραστεί μαζί σας τις σκέψεις του και τυχόν ανησυχίες του για όλες τις πλευρές του σχολείου. Αυτό που για εσάς είναι αυτονόητο, για εκείνο είναι εντελώς άγνωστο. Δεν ξέρει τι θα πει «ευθύνομαι για το διάβασμά μου» ούτε «διαβάζω με ησυχία» ή «όταν έχω απορίες, ρωτάω»!   

Ενισχύστε την ανεξαρτησία του γενικότερα
Το «όνειρο» κάθε γονιού είναι το παιδί κάποια στιγμή (σύντομα!) να διαβάζει μόνο του! Πως γίνεται αυτό; Αντιμετωπίζοντας το διάβασμα σαν μια ακόμα δραστηριότητα για την οποία δείχνετε εμπιστοσύνη στο παιδί ότι θα τα καταφέρει μόνο του! Τρώει και ντύνεται μόνο του; Έχει αρχίσει να είναι συν/υπεύθυνο για την υγιεινή του; Μαζεύει τα παιχνίδια του; Του αναθέτετε ήδη μικρές δουλειές στο σπίτι; Το ενθαρρύνετε να λύνει μόνο του τις «διαφορές» του με τους φίλους του;  Γενικά αναγνωρίζετε ότι είναι ένας μικρός αυτόνομος άνθρωπος διαφορετικός από εσάς;

Μείνετε ένα βήμα μακριά
Ξεχωρίστε συνειδητά τις δικές σας (αρνητικές) πεποιθήσεις και δώστε του την ευκαιρία να δει το σχολείο σαν ένα όμορφο- και μεγάλο!- κομμάτι της ζωής του. Είναι πραγματικά τυχερό που πηγαίνει!

Μην απομακρύνεστε όμως και πολύ
Το παιδί χρειάζεται συστηματικά την καθοδήγηση σας. Προσφέρετέ του τη βοήθεια σας εφόσον τη χρειάζεται! Προσπαθήστε να καταλάβετε πρώτα εσείς και ύστερα το ίδιο ποιος είναι ο πιο εύκολος τρόπος γι’ αυτό να μαθαίνει. Ανακαλύψτε δηλαδή μαζί τα δυνατά του σημεία και βοηθήστε το να τα χρησιμοποιεί για να ξεπεράσει τις αδυναμίες του. Γίνετε σύμμαχός του και δείξτε του πόσο υπομονή και επιμονή χρειάζεται η κατάκτηση του καινούργιου!