Παρασκευή, 12 Σεπτεμβρίου 2014

Τι να περιμένω (και τι όχι!) από το «πρωτάκι» μου!

Το παιδί μου ξεκινάει το δημοτικό!.. Τι να κάνω; Πώς να το βοηθήσω; Και αν δε κάνει φίλους στο σχολείο; Και αν δεν έχει «καλή δασκάλα»; Και αν δε κάθεται να διαβάσει; Και αν δεν είναι καλός μαθητής; Και αν πάρει από μένα που ήμουν ατίθαση και δε μου άρεσε καθόλου το σχολείο; Μήπως τελικά να δω πώς να βοηθήσω τον εαυτό μου;

Αν έχετε κάποιες ή όλες τις παραπάνω σκέψεις δεν είστε μόνοι! Ελάτε λοιπόν να τα βάλουμε σε μια σειρά.. είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμε σαν γονείς τι είναι φυσιολογικό να περιμένουμε από τα παιδιά μας σε κάθε ηλικία και για όλους τους τομείς της ανάπτυξής τους.  Αυτό μας δίνει το «χάρτη» για να χαράξουμε μαζί με το παιδί την πορεία του. Πρέπει να θυμόμαστε ότι το κάθε παιδί είναι μοναδικό- μπορούμε να φτάσουμε στο ίδιο σημείο του χάρτη ακολουθώντας διαφορετικές διαδρομές!

Το βασικό λοιπόν ερώτημα που μας απασχολεί είναι αν «έτσι είναι όλα τα παιδιά ή μόνο το δικό μου»;
Όλα τα εξάχρονα βρίσκονται πάνω κάτω στο ίδιο σημείο του χάρτη. Παρακάτω θα δείτε κάποιες κοινές συμπεριφορές τους και προτεινόμενους τρόπους αντιμετώπισης από τους γονείς. Αν παρατηρείτε σημαντικές αποκλίσεις στη συμπεριφορά του παιδιού σας που σας προβληματίζουν, μιλήστε με κάποιον ειδικό. Οι αποκλίσεις αυτές είναι συνήθως σε σχέση με τη ΔΙΑΡΚΕΙΑ, την ΕΝΤΑΣΗ και τη ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ μη επιθυμητών συμπεριφορών. Όλα τα εξάχρονα λένε «όχι» και δοκιμάζουν τα όρια. Αν όμως δεν υπάρχει καθόλου συνεννόηση στο σπίτι ή δεν μπορεί να προσαρμοστεί με τίποτα στο σχολείο, τότε ίσως υπάρχουν δυσκολίες που με την καθοδήγηση κάποιου ειδικού μπορεί να ξεπεραστούν. Όσο πιο έγκαιρα και δυναμικά επέμβετε τόσο πιο γρήγορα και «ανώδυνα» θα ξαναβρεί το μικρούλι σας «το δρόμο του στο χάρτη»!

Σχετικά με την φυσική τους ανάπτυξη
  • Είναι δραστήρια, γεμάτα ενέργεια και γενικά δεν κάθονται σε ησυχία (χτυπάνε τα πόδια τους, κουνάνε το σώμα τους και διαρκώς κινούνται).
    • Προσφέρετέ τους ευκαιρίες για εκτόνωση. Περπάτημα ή ποδήλατο στη γειτονιά, μπάλα ή παιχνίδι στον κήπο ή την πυλωτή είναι το ίδιο αποτελεσματικοί τρόποι με τις δομημένες ενασχολήσεις των σπορ.
    • Μη κάνετε το λάθος να υπερφορτώσετε με υποχρεωτικές δραστηριότητες το παιδί σας σε αυτή την απαιτητική περίοδο της ζωής του. Έχει να αντεπεξέλθει σε πολλά. Αφήστε του χρόνο για τη μελέτη στο σπίτι και πολύ παιχνίδι. Όπως είπαμε επιδιώξτε κυρίως την κινητική του εκτόνωση!
  •  Είναι άγαρμπα και στη φάση του «ασχημόπαπου» λόγω της γρήγορης σωματικής ανάπτυξης
    • Μην επισημαίνετε την αδεξιότητα και μην υπερτονίζετε τις αλλαγές στην εμφάνισή του
  • Έχει πια επίγνωση των διαφορών φύλου και μπορεί να επιδιώκει να βλέπει το σώμα του αντίθετου φύλου (π.χ., παίζοντας το «γιατρό» ή παρακολουθώντας τους γονείς όταν αλλάζουν ρούχα).
    • Μην του δημιουργείτε ενοχές. Δώστε του απλές αλλά ειλικρινείς απαντήσεις με ήρεμο τόνο
  • Οι προτιμήσεις του στο φαγητό γίνονται απρόβλεπτες και οι αρνήσεις του κατηγορηματικές
    •  Προσφέρετέ του ισορροπημένα γεύματα χωρίς να δίνετε υπερβολική σημασία στις προτιμήσεις του
Σχετικά με την νοητική τους ανάπτυξη
  • Τα θέλει όλα και δυσκολεύεται να κάνει επιλογές
    • Μη του δίνετε απεριόριστες επιλογές αλλά δημιουργήστε τις ευκαιρίες να πάρει τις δικές του αποφάσεις (π..χ, αντί «τι θέλεις να φας ή να φορέσεις αύριο;», πείτε του: «θέλεις αυτό ή αυτό το φαγητό; Θα φορέσεις τη μπλε ή την κόκκινη μπλούζα σου;».
  • Αρχίζει να έχει πιο οργανωμένη και συνεχή μνήμη
    • Εκμεταλλευτείτε το ζητώντας του να λύσει θέματα ανακαλώντας παρόμοιες καταστάσεις με αυτές που το απασχολούν από το παρελθόν του
  • Ωριμάζει η ικανότητά του να γράφει και να διαβάζει
    • Βοηθήστε το στην εκκίνηση του κυρίως δείχνοντας του ΠΩΣ να διαβάζει. Πείτε του δηλαδή τα «μυστικά» της οργάνωσης και της διαχείρισης του χρόνου
    • Ενισχύστε τις έννοιες που μαθαίνει στο σχολείο μέσα από το παιχνίδι και κινώντας του το ενδιαφέρον. Το να το αναγκάζετε να περνάει τα απογεύματα του κάνοντας επαναλήψεις δεν είναι η πιο ενδεδειγμένη μέθοδος! Το πιο πιθανό είναι να προκαλέσετε την αντίδρασή του και την άρνηση του για το διάβασμα γενικότερα. Θυμηθείτε ότι πριν λίγους μήνες δεν ήξερε καν τι θα πει «διάβασμα»
    • Μιλήστε του στη «γλώσσα» που καταλαβαίνει καλύτερα- το παιχνίδι. Παίζουμε το παιχνίδι με τις πινακίδες στο δρόμο («τι λέει εκεί;»). Συνεχίζουμε το παιχνίδι με τα αυτοκινητάκια και τους στρατιώτες εισάγοντας την έννοια των αριθμών και των πράξεων- χαλαρά! Εξασκείστε τη φαντασία σας!
Σχετικά με την κοινωνική τους ανάπτυξη
  • Μπορεί να κατηγορεί τη μαμά για ό,τι πάει στραβά. Υπάρχει έντονη ταύτιση των αγοριών με το μπαμπά τους
    • Μη γίνεστε ανταγωνιστικοί. Δώστε του σταθερές απαντήσεις που να υποδηλώνουν το ενδιαφέρον σας για τις σκέψεις του
  • Σε περίπτωση που ταυτίζεται με ενήλικες εκτός σπιτιού (π.χ., δάσκαλο, γείτονα)
    • Δεχτείτε το ως κάτι φυσιολογικό  
  • Οι φιλίες του δεν είναι ακόμα σταθερές. Μπορεί να γίνει σκληρός με τους φίλους και ανά πάσα στιγμή να τους μαρτυρήσει ή «προδώσει»
    • Προσφέρετέ του καθοδήγηση στο πώς να κάνει και να κρατήσει φίλους
    • Υποστηρίξτε την ανάγκη του για συναναστροφή με συνομήλικους που σε αυτή την ηλικία γίνεται πολύ σημαντική.
    • Μην ενδίδετε στην εύκολη λύση των ηλεκτρονικών παιχνιδιών και της τηλεόρασης. Ένα κοινωνικοποιημένο παιδί γίνεται ένας έφηβος με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση και περισσότερες διεξόδους!
  • Πρέπει να είναι πάντα ο νικητής. Αλλάζει τους κανόνες για να ικανοποιήσει τις δικές του ανάγκες. Δε δείχνει αφοσίωση στην ομάδα
    • Βοηθήστε το να μάθει να χάνει. Ένας καλός τρόπος είναι να το αφήνετε να βλέπει τη δική σας «ψύχραιμη» αντίδραση όταν δεν καταφέρνετε κάτι που προσπαθείτε ή χάνει η ομάδα σας! Το χιούμορ πάντα βοηθάει!
  • Μέχρι το τέλος της πρώτης τάξης, το παιδί πρέπει να δείξει βελτίωση στη συναναστροφή του με άλλα παιδιά και να λειτουργεί καλύτερα ως «κοινωνική μονάδα».
  • Μπορεί να έχει δυσκολίες στο σχολείο αν οι προσδοκίες είναι πολύ υψηλές. Μπορεί να δυσκολεύεται να συγκεντρωθεί και να ενοχλεί στην τάξη ψιθυρίζοντας ή ενοχλώντας άλλα παιδιά
    • Κρατήστε συστηματική επαφή με το σχολείο. Προσέχετε τα σημάδια απογοήτευσης και αναστάτωσης, λόγω αποτυχίας, στο παιδί
Σχετικά με τη συναισθηματική τους ανάπτυξη
  • Νιώθει ανασφαλές σαν αποτέλεσμα της τάσης του να γίνει πιο ανεξάρτητο
    • Δώστε στο παιδί σας χρόνο, ευκαιρίες και κυρίως την ελευθερία να εξασκηθεί στο πώς να είναι ανεξάρτητο χωρίς να του δημιουργείτε ενοχές (π.χ., "τα καλά παιδιά ακούνε πάντα..") ή να του ενισχύετε την ανασφάλεια (π.χ., "έτσι που το κάνεις, ποτέ δε θα το καταφέρεις!..)
    • Η διαδικασία της ανεξαρτητοποίησης είναι πραγματικά πολύ σημαντική για την ομαλή ανάπτυξη του παιδιού. Αφήστε το να πειραματιστεί και επιτρέψτε του όσο το δυνατόν να μάθει από τις φυσικές συνέπειες των πράξεών του. Ξέρω, δεν είναι πάντα πολύ εύκολο!
  • Είναι δύσκολο να δεχτεί την κριτική, το φταίξιμο ή την τιμωρία
    • Δείξτε υπομονή και κατανόηση. Διαλέξτε τις μάχες σας και συνειδητοποιήστε ότι πολλά από αυτά που παλεύετε να του μάθετε θα τα ενσωματώσει στη συμπεριφορά του με τον καιρό
    • Περάστε του το μήνυμα ότι όλοι κάνουμε λάθη. Ακόμα και εσείς!
  • Είναι πολύ ευαίσθητο
    • Ένα ζεστό ενθαρρυντικό σχόλιο από εσάς ή το δάσκαλο μπορεί να κάνει θαύματα!
  • Ο εαυτός του είναι το κέντρο του κόσμου του και συχνά φέρεται εγωιστικά
    • Δεχτείτε με κατανόηση αυτή την φαινομενική αλαζονεία
  • Αν δεν είναι ο νικητής, συχνά κατηγορεί τους άλλους. Την ίδια στιγμή δείχνει ενδιαφέρον για τους κανόνες
    • Περάστε μαζί του χρόνο παίζοντας παιχνίδια που δεν αναδεικνύουν νικητή
    • Μη χάνετε ευκαιρία να συζητάτε τους κανόνες μαζί του και να εξασκείτε την κριτική του σκέψη
  • Γενικά είναι αρνητικό και απαιτητικό. Έχει δυσκολία στη προσαρμογή του και αργεί να ανταποκριθεί. Μπορεί να έχει βίαια ξεσπάσματα και να επανεμφανίσει εκρήξεις θυμού (temper tantrums)  
    • Θέστε λογικά όρια και εξηγήστε τη λογική των κανόνων στο παιδί. Βοηθήστε το να λειτουργήσει μέσα σε αυτά τα όρια
    • Τα όρια είναι ίσως το πιο σημαντικό κομμάτι στη διαπαιδαγώγηση των παιδιών. Είμαι πολύ αυστηρός; Μήπως είμαι πολύ χαλαρός; Πως μπορώ να καθοδηγώ το παιδί μου χωρίς να βρισκόμαστε διαρκώς σε «πόλεμο»;  Αυτό θα είναι το θέμα του επόμενου άρθρου!  
Και λίγα λόγια ακόμα…
Θυμηθείτε πως ήταν το παιδί σας μπροστά σε άλλες «προκλήσεις»
Είναι δυναμικό, με αυτοπεποίθηση; Χρειάζεται το χρόνο του να προσαρμοστεί; Φοβάται τις αλλαγές και αμφιβάλει για τον εαυτό του; Σκεφτείτε πως το έχετε υποστηρίξει/ ενθαρρύνει στο παρελθόν.

Προετοιμάστε το
Μιλήστε του για το «αυτονόητο» και ενθαρρύνετε το να μοιραστεί μαζί σας τις σκέψεις του και τυχόν ανησυχίες του για όλες τις πλευρές του σχολείου. Αυτό που για εσάς είναι αυτονόητο, για εκείνο είναι εντελώς άγνωστο. Δεν ξέρει τι θα πει «ευθύνομαι για το διάβασμά μου» ούτε «διαβάζω με ησυχία» ή «όταν έχω απορίες, ρωτάω»!   

Ενισχύστε την ανεξαρτησία του γενικότερα
Το «όνειρο» κάθε γονιού είναι το παιδί κάποια στιγμή (σύντομα!) να διαβάζει μόνο του! Πως γίνεται αυτό; Αντιμετωπίζοντας το διάβασμα σαν μια ακόμα δραστηριότητα για την οποία δείχνετε εμπιστοσύνη στο παιδί ότι θα τα καταφέρει μόνο του! Τρώει και ντύνεται μόνο του; Έχει αρχίσει να είναι συν/υπεύθυνο για την υγιεινή του; Μαζεύει τα παιχνίδια του; Του αναθέτετε ήδη μικρές δουλειές στο σπίτι; Το ενθαρρύνετε να λύνει μόνο του τις «διαφορές» του με τους φίλους του;  Γενικά αναγνωρίζετε ότι είναι ένας μικρός αυτόνομος άνθρωπος διαφορετικός από εσάς;

Μείνετε ένα βήμα μακριά
Ξεχωρίστε συνειδητά τις δικές σας (αρνητικές) πεποιθήσεις και δώστε του την ευκαιρία να δει το σχολείο σαν ένα όμορφο- και μεγάλο!- κομμάτι της ζωής του. Είναι πραγματικά τυχερό που πηγαίνει!

Μην απομακρύνεστε όμως και πολύ
Το παιδί χρειάζεται συστηματικά την καθοδήγηση σας. Προσφέρετέ του τη βοήθεια σας εφόσον τη χρειάζεται! Προσπαθήστε να καταλάβετε πρώτα εσείς και ύστερα το ίδιο ποιος είναι ο πιο εύκολος τρόπος γι’ αυτό να μαθαίνει. Ανακαλύψτε δηλαδή μαζί τα δυνατά του σημεία και βοηθήστε το να τα χρησιμοποιεί για να ξεπεράσει τις αδυναμίες του. Γίνετε σύμμαχός του και δείξτε του πόσο υπομονή και επιμονή χρειάζεται η κατάκτηση του καινούργιου!